Ana içeriğe geç
Diyarbakır bazalt şehir surları; 2014 tarihli arşiv fotoğrafı
GÜNEYDOĞU ANADOLU / TÜRKİYE

Diyarbakır

Bazalt surlar, Dicle kıyısı ve Mezopotamya kültürü

Diyarbakır'ın Sur ilçesindeki UNESCO kültürel peyzajı ve çok katmanlı inanç yapıları; Çınar'daki Zerzevan, Silvan'daki Malabadi, Ergani'deki Hilar ve Çermik'in termal kültürüyle genişler.

ŞEHRİN RUHUNU KEŞFET

Hevsel'den Zerzevan'a yaşayan medeniyetler.

Diyarbakır'ın Sur ilçesindeki UNESCO kültürel peyzajı ve çok katmanlı inanç yapıları; Çınar'daki Zerzevan, Silvan'daki Malabadi, Ergani'deki Hilar ve Çermik'in termal kültürüyle genişler.

5–7 günÖnerilen süreMart – NisanGüzel zamanlarUNESCOÖne çıkan deneyim
KEŞİF HARİTASI

İlçelere göre keşfet.

Diyarbakır ilinin 17 ilçesi. İlçe sayfalarına göz at, ilgini çeken yerleri rotana ekle.

01 / KEŞFET

Diyarbakır gezilecek yerler

İlk kez geliyorsan bu duraklardan başla. Her yerin kendine özgü bir hikâyesi var.

01
11Gezi durağı
Diyarbakır

İlgi alanına uygun yerleri bul. Duraklar mevcut şehir rehberlerinden gelir; ziyaret saatleri ve ulaşım koşullarını ayrıca kontrol et.

11 / 11 durak gösteriliyor
01
UNESCO Dünya Mirası kültürel peyzaj2–3 saat

Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri

Sur

Sur ilçesinde tarihî Diyarbakır surlarıyla Dicle kıyısındaki Hevsel Bahçeleri birlikte UNESCO Dünya Mirası kültürel peyzajını oluşturur. Surlar anıtsal mirastır, Hevsel ise yaşayan tarımsal peyzajdır; özel üretim alanlarına girme ve tüm burçlara serbest çıkış olduğu varsayımında bulunma.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
02
Çok dönemli dinî mimari1 saat

Diyarbakır Ulu Cami

Sur

Sur ilçesindeki Diyarbakır Ulu Cami, 639 yılındaki fetih sonrasında daha eski bir kilise alanının camiye dönüştürülmesiyle şekillenen çok dönemli ibadet külliyesidir. Bazalt taş mimarisi ve kitabeleriyle tanınır; ibadet esnasındaki ziyaret sınırlarına ve mekânın kutsallığına saygı göster.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
03
Osmanlı ticaret hanı1 saat

Hasan Paşa Hanı

Sur

Sur ilçesinde Ulu Cami'nin doğusundaki Hasan Paşa Hanı, 1573 yılında Osmanlı valisi Hasan Paşa tarafından yaptırılan iki katlı, avlulu taş ticaret yapısıdır. Hanın tarihî mimarisini incelerken ticari işletmelerin çalışma saatlerini sabit veya ücretsiz sergi girişi olarak sunma.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
04
Artuklu taş köprü1–2 saat

Malabadi Köprüsü

Silvan

Silvan ilçesindeki Malabadi Köprüsü, 1147 tarihli kitabesiyle Artuklu dönemi anıtsal taş köprüsüdür. Geniş tek ana kemeri, dinlenme nişleri ve figürlü kabartmalarıyla mühendislik mirasını temsil eder; köprü üzerinde güncel yaya/araç geçişine izin verildiğini varsayma.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
05
Roma garnizonu ve arkeoloji2–3 saat

Zerzevan Kalesi ve Mithras Kutsal Alanı

Çınar

Çınar ilçesi Demirölçek yakınındaki Zerzevan Kalesi, Roma'nın doğu sınırındaki garnizon yerleşimi ve kayaya oyulmuş Mithras kutsal alanıyla tanınır. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ndedir; yeraltı ibadet alanının herkese açık olduğunu veya kazı alanlarında serbest geziyi varsayma.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
06
Tarihî bazalt köprü1 saat

Dicle Köprüsü (On Gözlü Köprü)

Sur

Sur ilçesinde Dicle Nehri üzerindeki On Gözlü Köprü, üzerinde 1064–65 tarihli kitabe taşıyan kesme bazalt taşlı anıttır. Araştırmacıların kitabeyi onarım kitabesi olarak değerlendirdiği aktarılır; bu nedenle köprünün ilk inşa yılı kesin biçimde 1065 olarak sunulmaz.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
07
Süryani dinî mirası1 saat

Meryem Ana Süryani Kilisesi

Sur

Sur ilçesi Lalebey Mahallesi'ndeki Meryem Ana Kilisesi, çok kez onarılan tarihî Süryani Kadim cemaatinin ibadet yapısıdır. Mimarisindeki eski unsurları gözlemlemek için ibadet programına saygı göster; kilisenin yaşayan cemaatine ait özel alanlarını halka açık sayma.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
09
Kaya mezarı ve tarihöncesi çevre1–2 saat

Hilar Mağaraları

Ergani

Ergani ilçesindeki Hilar, diğer adıyla Sesverenpınar köyü yakınında kaya mezarları ve kabartmalar barındırır. Yakın Çayönü kazıları bölgenin tarihöncesi önemini ortaya koyar, ancak kazı yeri ile mağara alanı birebir aynı açık müze değildir; sarp kaya içlerine izinsiz ilerleme.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
10
Termal kaynak1–2 saat

Çermik Kaplıcaları

Çermik

Çermik ilçesindeki tarihî kaplıca alanı, termal su çevresindeki yerel banyo geleneğiyle tanınır. Resmî sayfadaki felç, romatizma veya doğurganlığa ilişkin geleneksel iddialar kanıta dayalı tıbbi tedavi vaadi değildir; açık tesis, su ısısı ve uygunluk koşullarını ayrıca doğrula.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
11
Artuklu dönemi inanç mirası1 saat

Hazreti Süleyman Camii ve Meşhed

Sur

Sur iç kale çevresindeki Hazreti Süleyman Camii, 12. yüzyıl Nisanoğulları dönemi yapısıdır ve bitişiğinde inanç kültürü açısından önem taşıyan meşhed alanı vardır. Yapının farklı adları bulunur; türbe-atıf geleneklerini bağımsız tarihî belge gibi sunma ve ibadet düzenine saygı göster.

Gezi noktasını keşfet Resmî kaynak
Yalnız doğrudan bu yere ait kaynaklı fotoğraflar kullanılır. Fotoğrafı olmayan duraklarda başka bir konumun görseli gösterilmez.
02 / PLANLA

Adım adım gezi rotası

Nereye önce gitmeli? Yorulmadan, şehre zaman ayıran örnek bir gezi akışı.

02

Bu rota örnektir. Ulaşım, açılış saatleri ve kişisel tempona göre düzenle.

03 / ZAMANLAMA

Diyarbakır: ne zaman gidilir?

Bir ay seç, gezi koşullarını ve bavuluna alman gerekenleri öğren.

03
SEYAHAT ZAMANI
Önerilen dönem

Ekim ayında seyahat

Tarihî alanlarda serinleyen hava ile ilçe rotaları için uygun dönem.

Bavuluna ekle

Hafif mont, yağmurluk

Mevsimsel öneri • Güncel tahmin değil
Bu ay başka nereye gidilir?
04 / TAT

Şehrin sofrasına otur.

Diyarbakır denince akla gelen yerel lezzetlerden bir seçki.

04
01

Kaburga Dolması

Kuzu kaburgasının bademli, baharatlı iç pilavla doldurulup buharda pişirildikten sonra fırında kızartılarak sunulduğu özel gün yemeği.

Kaynağı incele
02

Kibe Mumbar

Temizlenmiş koyun bağırsağının pirinç, kıyma, salça ve baharatlı harçla doldurulup haşlandıktan sonra soslanarak sunulduğu sakatat yemeği.

Kaynağı incele
03

Diyarbakır İçli Köftesi

İnce bulgur dış hamuruna kavrulmuş kuzu kıyması, soğan ve baharatla hazırlanan iç konup haşlanarak servis edilen yöresel köfte.

Kaynağı incele
04

Burma Kadayıf

Tel kadayıfın cevizle burularak tepsiye dizilip tereyağıyla pişirildikten sonra şeker şerbetiyle tamamlandığı meşhur tatlı.

Kaynağı incele
05

Lebeni

Dövme buğdayın sulandırılmış koyun yoğurduyla pişirilip yarpuz veya kengerle tatlandırılabildiği, sıcak ya da soğuk tüketilen yemek.

Kaynağı incele
06

Duvaklı Pilav

Pirinç pilavının üstünün kavrulmuş kıyma, badem ve yenibahar gibi baharatlarla hazırlanan harçla tamamen örtüldüğü yemek.

Kaynağı incele
07

Ayvalı Kavurma

Koyun etinin küp doğranmış ayvayla birlikte sacda kavrulup ince ekmek üzerinde sunulduğu tatlı-ekşi yöresel et yemeği.

Kaynağı incele
08

Kelle Paça

Koyun kellesi, paçası ve işkembesinin uzun süre pişirilip sarımsak ve limonla servis edildiği geleneksel çorba.

Kaynağı incele
09

Belluh (Mercimekli Köfte)

Kırmızı mercimek, ince bulgur, soğan, salça, kişniş ve taze yeşilliklerin yoğrularak şekillendirildiği yöresel meze.

Kaynağı incele
05 / KÜLTÜR

Mirasın izini sür.

Zanaat, müzik, inanç ve gündelik yaşamın şehirde bıraktığı izler.

05
YEREL BELLEK

Süryani mirasının yaşayan mekânı

Meryem Ana Süryani Kilisesi, Diyarbakır’ın çok katmanlı inanç ve kent belleğinin parçalarından biridir. Yapı ayrıntıları kadar cemaatin mekânla kurduğu yaşayan ilişkiyi de gözet. Ziyaret düzenini önceden öğrenerek Sur içi kültür yürüyüşüne zaman ayır.

Kültür kaynağını incele
06 / DENEYİM

Konakla & lezzetleri keşfet.

Yerel mutfağı tanımak için seçilen adresler ve şehirdeki konaklama seçenekleri.

06

Az ama iyi. Sadece açık, bulunduğu ili doğrulanabilen, yüksek puanlı ve yeterli sayıda değerlendirmesi olan Google Maps işletmelerini listeliyoruz. Tek başına puan, hizmet kalitesini garanti etmez.

Yüksek puanlı oteller

4,5+ puan · En az 80 değerlendirme
Google Maps önerileri yükleniyor…

Yüksek puanlı restoranlar

4,5+ puan · En az 150 değerlendirme
Google Maps önerileri yükleniyor…
07 / TAKVİM

Şehirde neler oluyor?

Diyarbakır için tarihi ve kaynağı doğrulanmış yaklaşan etkinlikler.

07

Yerel etkinlikleri keşfet

Konser, festival ve buluşmalar için belediyenin ve kültür kurumlarının güncel etkinlik takvimlerine göz at.

YOLA ÇIKMADAN

Küçük ama işe yarar notlar.

Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri UNESCO ana listesinde, Zerzevan Kalesi ise UNESCO geçici listesindedir; aynı statüde gösterilmez.

Sur'daki Ulu Cami, Hasan Paşa Hanı ve Meryem Ana Kilisesi yaşayan dinî ve ticari alanlardır; ibadet ve özel mülk koşullarına saygı göster.

On Gözlü Köprü'nün 1064–65 kitabesinin onarım kitabesi olabileceği bilimsel kaynakta belirtilir, kesin ilk inşa tarihi gibi yazma.

Gazi Köşkü'nün Bakanlık kaydındaki adresi Yenişehir/Köşkler'dir; eski sayfalarda geçen Sur adresini bugün için kullanma.

Çermik Kaplıcaları için resmî sayfada geçen tedavi ve çocuk sahibi olma iddiaları tıbbi veya bilimsel garanti değildir.

Zerzevan'da yeraltı kutsal alanı ve Hilar'da sarp kaya mezarları herkesin serbestçe gireceği açık parkurlar olarak kabul edilmemelidir.

GEZİ KAYNAKLARI

Bu rehber nereden derlendi?

Önerilerin temelini resmî kurumların yayımladığı doğrulanabilir bilgiler oluşturur. Ziyaret koşulları kurumların güncel duyurularından ayrıca kontrol edilmelidir.

Diyarbakır Kalesi ve Hevsel — Kültür PortalıMalabadi Köprüsü — Kültür PortalıZerzevan — Kültür Portalı
YOLCULUK DEVAM ETSİN

Sırada neresi var?